Bastoy Hapishanesi

Tatil Köyü Kalitesinde Bir Hapishane: Bastøy Hapishanesi, Norveç

Norveç, kişi başına düşen milli geliri, yüksek huzur düzeyi ve düşük işsizlik oranı ile dünyanın en yaşanılabilir ülkelerinden biri. Havalar insanı ürkütebilse de, ülkenin diğer özellikleri havaları unutturuyor gerçekten. Diğer ülkelerle karşılaştırıldığında insanı hiç de ürkütmeyen bir özelliği daha var Norveç’in, Norveç Ceza Kanunu.

Başlangıç olarak söylemeliyiz ki gidin Norveç’te gönlünüzce suç işleyin demiyoruz. Fakat Norveç’in ceza sistemi gerçekten de çok ilginç. Örneğin ölüm cezası verilmiyor ülkede, fakat buna zaten alışığız. Öyleyse şuna bir bakın, teknik olarak Norveç’te “müebbet hapis” diye bir kavram da bulunmuyor! Evet, ömür boyu hapis cezası verilmiyor bu ülkede ve alabileceğiniz en ağır ceza 21 yıl hapis! Bunun ise maksimum 10 yılında şartlı tahliye yolu kapalı. Fakat şöyle bir durum var, 21 yılını tamamlayan mahkumlar bir dizi incelemeye tabi tutuluyor ve “toplum için tehlike arz ettiği” düşünülüyorsa 5’er yıllık periyodlar halinde ceza uzatılabiliyor ve bunun için uzman raporlarından başka bir sınırlama yok, yani işin aslı müebbet hapis cezası hakimler tarafından değil, uzmanlar tarafından verilebiliyor yalnızca bir anlamda.

Tabii bitmedi. Norveç’te hapis yatan bir çok hükümlü hafta sonları evine gidebiliyor ve başında da kimsenin durması gerekmiyor. Bunun yanında cezasının üçte ikisini (maksimum 14 yıl) tamamlayan hükümlüler erken tahliye edilebiliyorlar.

Bastoy Prison
Ila Hapishanesi, Norveç

Hapishanelere gelince… Tatil köyü demiştik değil mi? Net bir şekilde söylüyorum, abartmadım. Çünkü Bastøy adasında bulunan Bastøy hapishanesi, hükümlüleri toplumdan izole etmekten ziyade rehabilite edip topluma kazandırmayı birincil düzeyden amaç edinmiş bir çalışma kampı niteliğinde.

Tesis minimum güvenlikli bir hapishane ve adanın tamamına yayılmış durumda. Fakat hukuki yönden bakılacak olursa adanın plajı halka açık durumda, tabii çok popüler bir plaj değil. Söylediğim gibi bu tesisin asıl amacı rehabilitasyon ve bu mahkumların bu amaca hizmet eden görevleri ekolojik tarım, atölye çalışmaları ve hobi çalışmaları başlıkları altında toplanıyor. “Ekolojik” burada anahtar kelime, çünkü adada bulunan herkes (hapishane personeli dahil) doğaya saygı göstermek zorunda ve “doğa” kavramı insanı da içerecek şekilde tanımlanmış. En iyi yanı ise her tür silah, uyuşturucu ve şiddet bu adada yasak ve yasak kavramı gardiyanları dahi içine alacak şekilde tanımlanmış!

Bastøy Hapishanesi’nde hükümlülerin günlük yaklaşık 10 Dolar kazanabildiği işlerden bazıları şunlar:

Aşçılık

Mutfak personeli ada eşrafını doyurmakla mükellef. Tabii isteyen mahkumlar kaldıkları bungalowlarda da yemek yapabiliyor.

Bastoy Prison
Mutfak Personeli

Satış (“Kiler”)

Kiler adını verdikleri dükkanda hükümlüler bildiğiniz “bakkal” işletiyor. Yılda 500,000 Dolar da gelir elde ediyorlar.

Ekolojik Tarım

Tarlada çalışma imkanının yanında bir hara, bir ahır ve ormancılık faaliyetleri için bir alan bulunuyor.

Bastoy Prison
Tarla’da çalışan bir hükümlü…

Denizcilik Birimi

Bu birimde hükümlüler adanın yıllık 40,000 yolcu ortalamasıyla çalışan feribotunda, bir balıkçı teknesinde ya da kargo bürosunda çalışabiliyorlar.

Bastoy Prison
Bastøy Hapishanesi Denizcilik Birimi

Teknik İşler

Tamir, bakım, çamaşır ve temizlik hizmetleri…

Bastoy Prison
Bisiklet tamir eden bir hükümlü…

Çalışma konusu çok da ilginç gelmemiş olabilir, neticede Türkiye’de de, az sayıda olsa da, böyle hapishaneler mevcut. Öyleyse sizlere kısaca Bastøy adasında hükümlü hayatını anlatayım. Daha önce de belirttiğim gibi hapishane sınırları içerisinde silah taşımak yasak, ister gardiyan olun ister müdür. Bir çok ülkede bulunan “hükümlü üniforması” kavramı burada yok, ayrıca sayıları zaten az olan gardiyanlar da üniforma giymek zorunda değil. Dışarıdan getirmek şartıyla hükümlüler bungalowlarına televizyon getirebilir ve kablolu yayından faydalanabilirler. Sayım, içtima gibi kavramlar bu hapishanede yok, mahkumlar kendi iradeleriyle ilgili ofise gidip imza atıyor sadece. Yukarıda da belirttiğim gibi mahkumlar kendi mutfağı ve tuvalet/banyosu olan bungalowlarda kalıyor. Fakat hapishane yemekhanesini de kullanabiliyor isteyenler. Kurs, hobi gibi isteklerini ada dışında da karşılayabiliyor hükümlüler, yalnız başlarına feribota atlayıp, kurslarına gidip hapishaneye geri dönüyorlar. Bütün bunlar nasıl mı mümkün oluyor? Tüm mahkumların farkında olduğu bir gerçek var, zaten az sayıda olan kuralları ihlal ederseniz, yüksek güvenlikli standart bir hapishaneye transfer edilmeniz sadece bir kaç gününüzü alıyor ve Bastøy hapishanesinin sağladığı olanaklar “hapis yatan” konumundaki bir insanın riske edebileceği şeyler değil.

Yöneticilerin hükümlülere bakışı ebeveyn-çocuk ilişkisine benzer bir şekilde aslında. Çocuğunuza eğitim vermek yerine dayak ve baskıya başvurursanız, büyüyünce kaçınılmaz bir şekilde psikopat olur o çocuk, aynı mantık benimsenmiş tesisin tamamında.

Peki yalnızca çalışmak mı?

Bastøy hapishanesinde yapılabilecekler çalışmayla sınırlı değil. Hükümlülerin iyi zaman geçirmesi için bir sürü imkan sağlanmış.

Bastoy Prison
İskele, balık tutmak için ideal…

Hükümlüler balığa gidebilirler örneğin.

Bastoy Prison
Spor salonundan bir köşe…

Ya da düzenli spor yapabilirler…

Bastoy Prison
Tırmanış duvarı

Tırmanabilirler de…

Bastoy Prison
Güneş’i sevmeyenlere…

Solaryum’a dahi girebilirler!

Bastøy Hapishanesi’nin sağladığı olanaklar bunlar. Bir çok insan için Norveç’in hapishaneleri bir çalışma kampından ibaret. Bazıları içinse tatil köyü! Yine de belirtelim, bu tesis aslında devam eden bir deney ve şu ana kadar alınan sonuçlar çok olumlu. Mesela bir çok ülkede büyük bir sıkıntı olan “tekrar suç işleme” oranı bu hapishanede yalnızca %16. Avrupa ve Amerika’da ise bu oran %70’lerde geziyor. Suçluya sağlanan bu şartlar hakkında mağdurun ne düşündüğü ise soru işareti. “Adalet insanların içini rahatlatmak için midir?” sorusunu getiriyor akla…

Leave a reply

Your email address will not be published.

19 − one =

  • 0
 
 

Dünyanın En Pahalı Şehirleri

Başka bir şehre taşınmandan önce ilk kontrol edilen detay şehirdeki hayat pahalılığı. Her şehrin kendine özgü bir ekonomik standardı var. Bu da her şehirde ortalama bir hayat süreb[...]

  • 1
 
 

Düğünü Ucuza Getirme Sanatı

Görkemli bir düğünle evlenmek herkesin hayali… Fakat günümüz ekonomik şartlarında o görkemli düğünleri yapmak bir hayli sıkıntılı. Aslında genelde o dönemin trendlerini takip etme [...]

  • 0
 
 

Interrail Nedir? Nasıl Yapılır?

Yaz yaklaştıkça öğrencilerin birbirlerine en çok sorduğu sorulardan biri de gördüğüm kadarıyla şöyle: “Abi, Interrail diye bir şey varmış. Nası yapılıyor? Yapsak ya?”. Bir çok genc[...]